Eerste ervaringen met Wet Deskundige in strafzaken

Een deskundigenregister is er nog niet. Toch wil Ingrid Morselt, teamleider van de Front Office van het NFI, de eerste ervaringen met de Wet Deskundige in strafzaken, die 1 januari in werking trad, delen.

Het Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen (NRGD) komt eraan, maar tot die tijd vraagt de officier van justitie in díe gevallen waar een onderzoek nodig is (alle onderzoeken met uitzondering van DNA-onderzoek en bloedalcoholonderzoek), de rechter-commissaris om een deskundige te benoemen. Zodra die benoeming rond is, kan het onderzoek starten. Als het NRGD er eenmaal is, benoemt de officier zelf een deskundige uit het register.

Wat betekent deze nieuwe wet voor het NFI?

“De Wet Deskundige in strafzaken is opgezet om verdachten een betere positie te geven bij hun proces. Ook scherpt de wet de eisen aan die worden gesteld aan de kwaliteit, betrouwbaarheid en bekwaamheid van deskundigen. Om die reden moet sinds begin dit jaar bij bepaalde onderzoeksaanvragen een deskundige worden benoemd. De verdachte moet hiervan schriftelijk op de hoogte worden gesteld en kan vervolgens zelf onderzoeksvragen inbrengen, of (na afloop) om een contra-expertise vragen. Voor ons betekent de invoering van de wet dat we niet meer direct aan de slag kunnen met een onderzoek dat binnenkomt. Het NRGD heeft een start gemaakt met het opnemen van deskundigen in het register op het gebied van DNA-onderzoek, forensische psychologie en psychiatrie en handschriftonderzoek. In de loop van de tijd zullen er meer vakgebieden bij komen. In de praktijk betekent dit dat wij eerst controleren of het om een onderzoek gaat waarbij een deskundige moet worden benoemd. Pas als de deskundige daadwerkelijk benoemd is, kunnen we beginnen. Dat brengt extra werk met zich mee. We moesten de eerste drie weken 20 tot 25 onderzoeksaanvragen terugsturen, omdat die zonder benoeming binnen kwamen. Zo’n 50 aanvragen hadden wel de vereiste benoeming. Het aantal aanvragen was wel veel lager dan normaal, er bestaat een kans dat deze bij de aanvrager op het bureau zijn blijven liggen in afwachting van de benoeming. We zijn dan ook erg benieuwd hoe de instroom zich de komende weken ontwikkelt.”

En de onderzoeken waar geen deskundige is benoemd, waar dat wel zou moeten?

“Het OM heeft aangegeven dat wanneer niet het complete pakket van alle stukken van overtuiging (svo’s), de aanvraag en de benoeming bij het NFI is binnengekomen, wij alles per omgaande moeten terugsturen naar de aanvrager. Dat doen we dus ook. Wanneer er svo’s bij zitten die kunnen bederven, dan zullen we die twee weken gekoeld bewaren in afwachting van de benoeming. We willen het onderzoek natuurlijk niet schaden.”

Hoe werkt het bij spoedzaken? Is daar wel tijd voor een benoeming?

“Spoedzaken werken iets anders. Daar starten we gewoon met het onderzoek zodra de aanvraag binnenkomt. Binnen twee dagen moet er alsnog een benoeming volgen. Wij houden dat in de gaten, dus dat is er wel als extra taak bijgekomen.”

Wanneer zal het deskundigenregister er zijn en verandert dat de werkwijze?

“Wij hadden het liefst gezien dat de deskundigen van het NFI als geheel toegevoegd zouden worden, maar daar is door de wetgever niet voor gekozen. Het college dat verantwoordelijk is voor het register is nu formeel benoemd. Hun planning is: in het voorjaar van 2010 zijn de criteria voor handschrift- en DNA-deskundigen afgerond en zijn de deskundigen door een toetsingscommissie geregistreerd. Daarna zullen op dezelfde wijze de andere gebieden volgen. Het NRGD wordt in stappen gevuld. De organisatie heeft aangegeven daarmee waarschijnlijk in 2011 klaar te zijn. Als het zover is, valt de stap weg waarbij de rechter-commissaris een benoeming doet. In dat geval kan de officier iemand uit het register benoemen. Aan de werkwijze van het NFI zal dan ten opzichte van de huidige overgangsfase weinig veranderen.”

Meer informatie over het register en de toelatingseisen en het toelatingsproces voor deskundigen