Flockvezels verraden seriedelicten

Om te bewijzen dat iemand meermalen hetzelfde delict pleegde, ontwikkelde het NFI het gebruik van flockvezels. Zonder het te weten, draagt de verdachte deze vezels mee naar plaatsen delict. De relatie is dan snel gelegd, weet vezeldeskundige Jaap van der Weerd.

Wat is een flockvezel?

“Dat is een karakteristiek, weinig voorkomend type vezel. Hij zit bijvoorbeeld in fluweelachtige opdruk van shirtjes. Flockvezels zijn nauwelijks zichtbaar.”

Wat kun je ermee in forensisch onderzoek?

“Stel: je verdenkt iemand van een reeks inbraken. Het is lastig hem voor de hele reeks te vervolgen, omdat je dan voor elke inbraak overtuigend bewijs moet verzamelen. Met gebruik van flockvezels kan de politie dat bereiken, bijvoorbeeld door - na toestemming van de officier van justitie -  vezels aan te brengen in de auto van de verdachte. Hij krijgt de vezels op z’n kleding en handen, en raakt daarna de deur aan van de woning waar hij inbreekt. Zo brengt hij zelf sporen over naar de plaats delict.” 

Hoe leg je dan de link met inbraken die zijn gepleegd vóór de inzet van flockvezels?

“Dat lukt natuurlijk niet direct. Maar als de politie bij eerdere gevallen zachte aanwijzingen heeft, bijvoorbeeld gps-gegevens uit de auto van de dader, kan dat leiden tot de overtuiging dat de verdachte ook betrokken was bij de eerdere zaken. Koppelbewijs, heet dat.”

Maar wat als er in de woning al een shirt met een flockvezelopdruk ligt?

“Flockvezels komen maar weinig voor, de kans dat je ze ergens aantreft is klein. Bovendien zijn er talloze verschillende typen flockvezels. Met onze methoden kunnen we die goed onderscheiden. En dan zijn er natuurlijk nog gevorderde trucs, zoals het mengen van verschillende soorten flockvezels. Wel is belangrijk dat een bepaalde flockvezel nooit bij twee afzonderlijke onderzoeken wordt ingezet; dan is je bewijslast juridisch ‘lek’. Om dit te voorkomen, coördineren wij vanuit het NFI welk type flockvezel op welke plek wordt ingezet.”

Sinds wanneer zetten jullie flockvezels in?

“Flockvezels zijn niet wezenlijk anders dan andere vezels en de methoden die we al jaren toepassen voor analyse. In 2009 was de eerste zaak waarin flockvezels als ‘tracer’ werden gebruikt, en de rechter stond de methode toen meteen al toe.”

Kleven er beperkingen aan het gebruik van flockvezels?

“De secundaire overdracht van flockvezels is zowel een voordeel als een nadeel. Voordeel is dat je een verdachte kunt traceren door iets in zijn omgeving aan te brengen. Nadeel is dat de vezels zich gemakkelijk verder verspreiden. Degene die ze aanbrengt, mag daarom niet betrokken zijn bij het veiligstellen van sporen. Ook via de verdachte kunnen de vezels zich verspreiden, bijvoorbeeld via de bank, de kleding van de partner, kinderen, enzovoort. De rechercheurs moeten daarom een goed beeld hebben wanneer een verdachte weer in actie komt. Hebben ze dat niet, dan zijn andere methoden wellicht meer geschikt. Bijvoorbeeld het markeren van gereedschappen die een dief vermoedelijk gaat gebruiken.”

Wanneer kun je flockvezels inzetten, wanneer niet?

“Bel de forensisch adviseur voor een advies. Die brengt je in contact met de juiste deskundigen. Samen komen we tot een methode en bekijken we wie de ‘tracers’ zal aanbrengen. Dat kan snel, vaak binnen een halve dag.”