Internationaal onderzoek met nationaal effect

De afgelopen vier jaar werden forensisch onderzoekers van het NFI op verzoek van de Verenigde Naties (VN) ingezet op verschillende grote internationale PD’s. Sinds kort krijgt het NFI hiervoor een budget van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). “Je kunt oneindig trainen, maar onderzoek op een echte PD op deze schaal IS onbetaalbaar.”

De eerste grote buitenlandse inzet was IN 2005, toen het NFI op verzoek van de VN meehielp aan het onderzoek naar de aanslag op de Libanese premier Rafik Hariri. Samen met explosievenexperts van de technische recherche deden ze een onderzoek op de PD. Sindsdien kwamen er veel meer verzoeken uit Libanon en IS de kennis en expertise voor het onderzoeken van buitenlandse PD’s toegenomen. Van de laatste PD’s werden zelfs door het Landelijk Verkeersbijstand Team van het KLPD complete 3D scans opgenomen. Deze kan het NFI gebruiken bij explosievenonderzoek of om reconstructies te maken. Ook voor het Joegoslavië-Tribunaal en een aantal geruchtmakende zaken op de Nederlandse Antillen boden de Nederlandse forensische deskundigen assistentie.
“Het past bij de wens van de Nederlandse regering om een rol te spelen bij het versterken van de internationale rechtsorde”, zegt Arian van Asten. Hij coördineert namens het managementteam buitenlandse zaakonderzoeken bij het NFI. Vaak gebeurt dat IN samenwerking met andere vooraanstaande forensische laboratoria IN de wereld. Voor de onderzoekers zelf betekent het dat ze hun kennis kunnen uitbreiden. “Je kunt oneindig trainen en oefenen, maar onderzoek op een echte PD op deze schaal IS onbetaalbaar.”

Snelheid

Een internationale PD stelt bijzondere eisen aan de onderzoekers, vindt Van Asten. “Voor de opdrachtgever zijn twee zaken belangrijk: de kwaliteit van het onderzoek en de snelheid. Het IS dus zaak er snel te zijn en het onderzoek snel uit te voeren maar wel met de juiste mensen en middelen.” De onderzoekers krijgen daarbij ondersteuning van twee internationale forensische adviseurs van het NFI. Zij dragen zorg voor de organisatie rond het onderzoek. Denk daarbij aan inhoudelijke afstemming met het lokale bestuur, de internationale klant en de forensisch experts. Intussen kan de leider PD (iemand van het LTFO, KLPD of de forensische opsporing) zich volledig concentreren op het onderzoek. De leider PD IS nooit een NFI’er, want het NFI heeft alleen een adviserende rol.
Sinds kort wordt buitenlands forensisch onderzoek financieel ondersteund door het Ministerie van Buitenlandse Zaken. “Via de zogeheten HGIS-gelden (Homogene Groep Internationale Samenwerking, red.) kunnen we nu een constructief internationaal forensisch programma opbouwen”, zegt Van Asten. “Vroeger moesten we het doen naast het nationale werk en vanuit nationale middelen, nu hebben we er echt een buitenlandse taak en opdrachtgever bij.” Dat heeft ook positieve effecten op het nationale onderzoek, aldus de buitenlandcoördinator. “We doen nieuwe inzichten op uit de internationale casussen, die we weer kunnen gebruiken IN ons nationale werk.”

Groene lichten

Bij de START van een internationaal onderzoek IS het vooral zaak om te zorgen voor 'de juiste groene lichten'. “Vaak komt een opdracht binnen via Buitenlandse Zaken, maar niet altijd. Toch moet je zorgen dat de ministeries van Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken, Defensie en Justitie op de hoogte zijn en alle belangrijke checks doen. Hoe zit het met de immuniteit van de onderzoekers? Hoe IS de veiligheidssituatie? IS het politiek verantwoord om assistentie te verlenen?” Al deze vragen moeten zeer snel na het verzoek worden beantwoord, hiervoor zijn aanvullende afspraken met alle betrokken partijen IN de maak.

NFI internationaal