Nieuwe tool maakt aanpak cybercrime makkelijker

Voorheen was het een gigantische klus. Zedenrechercheurs doorzochten met hulp van digitaal rechercheurs bergen digitaal materiaal. Op zoek naar bewijzen van kinderporno. De politie Rotterdam-Rijnmond draait op dit moment een proef met het systeem Xiraf. "Deze tool is een uitkomst."

Zedenrechercheurs. Ze hebben veel zaakkennis, maar ze hebben doorgaans weinig kaas gegeten van computers. Wat is dus de dagelijkse praktijk bij de opsporing van kinderporno? Ze roepen de hulp van digitaal rechercheurs in. "Kun jij dat voor mij even uitzoeken?" De digitaal rechercheur helpt bij speurwerk en draagt de gevonden informatie over aan de zedenrechercheur. Die gaat met de data aan de slag en geeft eventueel nog aanvullende zoekopdrachten terug. Een tijdrovende procedure. Bovendien kan bij overdrachtsmomenten informatie verloren gaan. Hoe meer mensen op een zaak zitten, des te groter de kans op ruis.

Sinds kort is er Xiraf, een geavanceerd zoek- en verwerkingssysteem voor digitale sporen. De afdeling Digitale Technologie en Biometrie van het Nederlands Forensisch Instituut heeft het ontwikkeld. "Xiraf verzamelt sporen van digitaal bewijsmateriaal van bijvoorbeeld computers, telefoons en USB-sticks. Vervolgens maakt het systeem ze doorzoekbaar", vertelt NFI-projectleider Raoul Bhoedjang.

Stampen

De praktijk schreeuwde om een dergelijke tool. Want de hoeveelheid digitale data neemt dagelijks toe. De tool van het NFI doorzoekt beelden, maar ook internet- en belgeschiedenissen. "De datahoeveelheden zijn soms zo groot, dat de server wel een dag moet ‘stampen’ om alle informatie te vinden en doorzoekbaar te maken. Uit het geheel ontstaat één database, waarin de gebruiker bijvoorbeeld op zoektermen of op datum kan zoeken", licht Raoul toe.
De politie Rotterdam-Rijnmond maakt dankbaar gebruik van de innovatieve ontwikkeling tijdens een drie maanden durende Xiraf-pilot. Vier zedenrechercheurs hebben voor een groot deel van hun recherchewerk geen digitaal rechercheur meer nodig. Ze kunnen achter hun eigen computer het programma via een webbrowser openen. Handig, gebruiksvriendelijk.
"De zedenrechercheurs raken nog meer betrokken bij een zaak en zitten dichter op de materie", vertelt Robert van Voorst, digitaal rechercheur bij politie Rotterdam-Rijnmond. Hij IS voorzitter van de werkgroep Digitale Vernieuwing van de proeftuin Zambezi. Politie en Openbaar Ministerie werken hierin samen om kinderpornografie te bestrijden. "Collega’s komen nu alleen nog bij mij met echt gecompliceerde vragen. Ook mijn kennis wordt nu optimaal benut. Dat geeft voldoening." Het mes snijdt aan twee kanten. 

Aangehouden

En hoe zit het met resultaten? Die zijn er zeker, blijkt na drie maanden proefdraaien. De Rotterdamse politie liet onder andere een operationele zaak indexeren door Xiraf. De zedenrechercheurs gingen na een korte programma-instructie aan de slag. Ze vonden in een zaak verbanden met mensen in twee andere landen. Robert: "Een slachtoffer kon worden geïdentificeerd, waarna één persoon is aangehouden in het buitenland. Een mooi resultaat."
Zowel NFI als politie is tevreden over de onderlinge samenwerking. "We konden wensen over gebruiksvriendelijkheid van het programma snel oplossen. Bijvoorbeeld door bepaalde schermen overzichtelijker te maken", vertelt Raoul, die graag meer pilots zou willen draaien. Dat lijkt goed te komen. Het systeem is bruikbaar voor veel meer dan alleen kinderpornozaken.

Xiraf