Mijn favoriete apparaat: Inktlamp brengt fraude aan het licht

Er staat 'ninety thousand pounds' op de cheque, in woorden en cijfers. Maar als Koen Herlaar (onderzoeker documenten en printers) het papiertje onder de inktlamp VSC 6000/HS  legt, verkleurt de eerste nul achter de negen en de 'ty'achter 'nine'. “Hier zijn twee soorten inkt gebruikt.”  

Hoe werkt het apparaat?

“Deze nieuwe VSC 6000/HS is het eerste exemplaar dat in Nederland wordt gebruikt. Het apparaat fotografeert alles wat erin past, met verschillende soorten licht, onder uiteenlopende hoeken en, zo nodig, door allerlei filters. Papier, inkt, computerchips, plastic of zelfs verbrand materiaal. Ik kan het apparaat opdracht geven te zoeken naar verschillen in contrast of kleuren - indicatoren dat er met het aangeboden object ‘iets’ aan de hand is. Zoals met deze cheque. Daarop staat keurig met woorden het bedrag van negentigduizend pond. Maar als ik met de VSC bekijk, verdwijnt ‘ty’ van ‘ninety’. Mogelijk zijn die er dus met andere inkt later bijgezet.”

Dit is een nieuwe VSC - voldeed de oude niet meer?

“We kunnen nu veel tijdswinst boeken. Wij gebruiken de VSC om sporen van fraude zichtbaar te maken. Dat was met de voorganger, de VSC 2000, een hele klus. Elke stap - ander soort licht, andere hoek, andere filter - moest ik handmatig instellen. Nu leg ik het object in de VSC, geef aan op welke variabelen ik wil onderzoeken en de rest gaat vanzelf. De lamp doorloopt namelijk automatisch een aantal vooraf opgegeven stappen en levert van elke stap een plaatje.”

Wat kan je naast onderzoek naar veiligheidspapieren nog meer met het apparaat?

“We kunnen met deze VSC ook controleren of papier, gevonden op een plaats delict, uit het notitieblok van een verdachte thuis afkomstig is. Net als inkt heeft papier een uniek ‘profiel’. Zonder er een stukje af te hoeven halen, ‘non damaging’ dus. En: we kunnen heel ver inzoomen, bijna op microscopisch niveau. Kijk maar naar dit vijf euro-biljet. Daar zie je gele rondjes die met het blote oog nauwelijks zichtbaar zijn. Met andere instellingen zie je fluorescerende draadjes. En met weer andere instellingen verdwijnt het gebouw op het biljet voor de helft. We kunnen zelfs zien uit welk land de biljetten komen.”